ဘတ္စကက္ေဘာ

ဘတ္စကက္ေဘာအားကစားသမိုင္း

ဘတ္စကက္ေဘာ အားကစားနည္းကို (1891)ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ မက္ဆာခ်ဴးဆက္ ျပည္နယ္၊ စပရင္းဖီလ္းတကၠသိုလ္မွ ကာယပညာဌာနမွ Dr. James Naismith ဆိုသူက စတင္တီထြင္ခဲ့ သည္။ Dr. James Naismith သည္ နံရံေပၚတြင္ ခ်ိတ္ဆြဲထားေသာ ေတာင္းထဲသို႔ ေဘာလုံး၀င္ေအာင္ ကစားျပခဲ့သည္။ လူတိုင္းေပ်ာ္ရႊင္စြာ ပါ၀င္ကစားႏုိင္ေသာ အားကစားနည္းအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္းခံရသည္။

1892 ဇန္န၀ါရီလ ၁၅ ရက္ေန႔တြင္ ေက်ာင္းမွ ထုတ္ေ၀သည့္ The Traingle (သုံးဘက္ျမင္) မဂၢဇင္း ၌ ဥပေဒ(၁၀)ခ်က္ပါေသာ ဘတ္စကက္ေဘာ အားကစားနည္းဥပေဒကို ပုံႏွိပ္ျဖန္႔ေ၀ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ ေခတ္စားလ်က္ ရိွေသာ “RUGBY” ရပ္ဘီအားကစားနည္းကိုပင္ ရင္ေဘာင္တန္း ကစားလာသည္အထိ တိုးတက္မ်ားျပားလာခဲ့သည္။

ပထမဆုံးဘတ္စကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲကို (1892) ခုႏွစ္ မတ္လ (၁၁)ရက္ေန႔တြင္ စပရင္းဖီလ္း တကၠသိုလ္၌ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ရာ ပရိတ္သတ္အမ်ား အားေပးခ်ီးေျမွာက္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ထိုလႈပ္ရွားမႈကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ (Y.M.C.M) မွ အတြင္းေရးမွဴးသည္ ကမၻာအႏွံ႔အျပားတြင္ သင္တန္း မ်ားကို စနစ္တက်ေပးကာ ဤအားကစားနည္းကို တိုးတက္ေအာင္ ျမွင့္တင္ေပးခဲ့သည္။

ထိုေအာင္ျမင္မႈမ်ားမွသည္ 1917 ခုႏွစ္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပဲရစ္ၿမိဳ႕တြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ႏိုင္ငံတကာ ဖိတ္ေခၚ ဘတ္စကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲကို က်င္းပေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး၊ ၿပိဳင္ပြဲအၿပီးတြင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၀၀ေက်ာ္မွ ျပည္သူမ်ား၏ စိတ္၀င္စားမႈ၊ အားေပးမႈမ်ား အသိအမွတ္ျပဳခံရသျဖင့္ 1932 ခုႏွစ္ ဇြန္လ 18 ရက္ေန႔ တြင္ ကမၻာ့ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံ (၈)ႏိုင္ငံ ကိုယ္စားျပဳ၍ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ ၾကသည္။ အသင္းႀကီး၏ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ရုံးကို ဂ်ီနီဗာတြင္ အေျခခ်တည္ေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ ႀကီးစားမႈေၾကာင့္ (1936 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ဘာလင္ၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပခဲ့ေသာ (၁၁)ႀကိမ္ ေျမာက္ ကမၻာ့အိုလံပစ္ၿပိဳင္ပြဲတြင္ ထည့္သြင္းပါက ကစားခြင့္ရရိွခဲ့သည္။ ကမၻာ့ဘတ္စကက္ေဘာ စတင္ ဖြဲ႕စည္းစဥ္က ဦးေဆာင္ခဲ့သူမွာ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဒါက္တာ H.C.R ၀ီလ်ံဂ်ဳန္းက ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ လက္ရိွအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ျမဴးနစ္ႏိုင္ငံ၌ ေျပာင္းေရႊ႕ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

ဘတ္စကက္ေဘာ (ျမန္မာ့သမိုင္း) ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ အဆိုပါအားကစားနည္းသည္  (1915-16) ခုႏွစ္တြင္ ေရာက္ရိွလာခဲ့ၿပီး ပထမဆုံး ကစားပြဲကို ကူရွင္အထက္တန္းေက်ာင္းႏွင့္ ကပ္လ်က္ရိွေသာ ဂ်ပ္ဆင္ေကာလိပ္ေက်ာင္းေဟာင္းႀကီး တြင္ ျပဳလုပ္က်င္းပခဲ့ရာ ပညာမင္းႀကီး ဦးခ်ဳိကိုယ္တိုင္ ကစားသမားတစ္ဦးအျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ (1916-19)ခုႏွစ္မ်ားအတြင္း ကူရွင္ေက်ာင္း (ယခု အထက(၄)အလုံ)ႏွင့္ မက္သဒစ္အထက္တန္းေက်ာင္း (ယခု အထက(   )ပုဇြန္ေတာင္ေက်ာင္း မ်ားတြင္ ျပဳလုပ္က်င္းပခဲ့သည္။ ေက်ာင္းေပါင္းစုံၿပိဳင္ပြဲမ်ားကို (1916 မွ 1920)အတြင္း ၀ိုင္အမ္စီေအမွ မစၥတာဟီလို၏ ႀကိဳးပမ္းမႈေၾကာင့္ ၿပိဳင္ပြဲမ်ား က်င္းပေပးႏိုင္ခဲ့ သည္။

၄င္းမစၥတာဟီလိုသည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ နာမည္ေက်ာ္ ကစားသမားလည္းျဖစ္၊ ၀ိုင္အမ္စီေအမွ အၾကံေပးအရာရိွလည္းျဖစ္သည္။ ၄င္းႏွင့္အတူ အေမရိကမွ နာမည္ေက်ာ္ ဘတ္စကက္ေဘာ ကစားသမား ဒိုင္ယာ၊ နာမည္ေက်ာ္ ေဟာင္ေကာင္မွ ကစားသမား မစၥတာခ်ဳိင္းႏွင့္ အၿငိမ္းစားကာယ ၀န္ေထာက္ ဦးဘသန္း တို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘတ္စကက္ေဘာကစားနည္း တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေစရန္ ေက်ာင္းမ်ား၌ သင္ၾကားေပးခဲ့သည္။

1936 ခုႏွစ္တြင္ အမ်ဳိးသား ကိုယ္လက္ၾကံ႕ခိုင္ေရးေကာင္စီ၊ ညႊန္ၾကားေရး၀န္ ၀ဏၰေက်ာ္ထင္ ဦးေဇာ္၀င္သည္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလုံး အားကစားတိုးတက္လာေစရန္ လူငယ္အားကစားသမား အေယာက္(၂၀)ေက်ာ္တို႔ျဖင့္ အားကစားနည္းမ်ားကို အထက္ျမန္မာျပည္ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားသို႔ လွည့္လည္ သရုပ္ျပကစားျပျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ျပသခဲ့ရာတြင္ ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕လည္း ပါ၀င္ခဲ့ေလသည္။

1947 ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ အိုလံပစ္အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္ခဲ့၍ ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္သည္ လည္း ကမၻာ့ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႏွင့္ 1948 တြင္ ဆက္သြယ္ခဲ့ေပသည္။

1951 ခုႏွတြင္ အမ်ဳိးသားကိုယ္လက္ၾကံ႕ခိုင္ေရးေကာင္စီမွ ဘတ္စကက္ေဘာစည္းရုံးေရးမွဴး အျဖစ္ ဦးသံေခ်ာင္းအား တာ၀န္ေပးၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္၀ွမ္း တိုးတက္ျပန္႔ပြားေစရန္ သင္တန္းမ်ားပို႔ခ် ေစျခင္း၊ ကစားနည္းဥပေဒ စာအုပ္မ်ားထုတ္ေ၀ျခင္း၊ ကၽြမ္းက်င္သူ စီနီယာကစားသမားမ်ားျဖင့္ ျပည္တြင္းတစ္ခြင္ လွည့္လည္၍ သင္တန္းမ်ားေပးျခင္း၊ ေဟာေျပာျခင္းမ်ားကို စနစ္တက် သင္ၾကားေပး ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေစခဲ့ပါသည္။

1951 အိႏိၵယႏိုင္ငံ ေဒလီၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ပထမအႀကိမ္ အာရွအားကစားၿပိဳင္ပြဲတြင္ ျမန္မာဘတ္စကက္ေဘာအသင္း ပါ၀င္ခဲ့သည္။ 1955-56 တြင္ ထိုင္းလက္ေရြးစင္အသင္း 1956-57 တြင္ အိႏိၵယမွ ၀ိုင္အမ္စီေအအသင္း 1957-58 တြင္ တရုတ္ (ခ်ိန္ကူး)ဘတ္စကက္ေဘာအသင္းတို႔ ခ်စ္ၾကည္ေရးလာေရာက္ကစားခဲ့သည္။

1959 တြင္ ပထမအႀကိမ္ အေရွ႕ေတာင္အာရွအားကစားၿပိဳင္ပြဲ (ကၽြန္းဆြယ္)ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ရာ ျမန္မာဘတ္စကက္ေဘာအသင္း ပါ၀င္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့သည္။ 1967 ခုႏွစ္မွစ၍ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ဘတ္စကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲ ကို စတင္က်င္းပခဲ့ၿပီး အမ်ဳိးသမီးဘတ္စကက္ ေဘာၿပိဳင္ပြဲအေနျဖင့္ 1968 ခုႏွစ္မွစ၍ ထည့္သြင္းက်င္းပခဲ့သည္။ 1969 ခုႏွစ္ (၅)ႀကိမ္ေျမာက္ အေရွ႕ေတာင္အာရွကၽြန္းဆြယ္ ဘတ္စကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲတြင္ အမ်ဳိးသမီးအသင္းသည္ ဒုတိယဆု၊ အမ်ဳိး သားအသင္းသည္ တတိယဆုရရိွခဲ့ပါသည္။ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီး ဘတ္စကက္ေဘာအသင္းသည္ ၁၅ႀကိမ္၊ ၁၆ႀကိမ္၊ ၁၈ ႀကိမ္၊ ၂၆ ႀကိမ္ႏွင့္ 2013 ခုႏွစ္ ၂၇ ႀကိမ္ေျမာက္အေရွ႕ေတာင္အာရွအားကစား ၿပိဳင္ပြဲမ်ားတြင္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၿပီး၊ အမ်ဳိးသား အသင္းသည္ ၁၈ ႀကိမ္၊ ၂၆ႀကိမ္ႏွင့္ 2013 ခုႏွစ္ ၂၇ႀကိမ္ေျမာက္အေရွ႕ေတာင္အာရွအားကစားၿပိဳင္ပြဲမ်ားတြင္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ပါသည္။

1947 ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ 1948 ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာ့ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္သည္ ကမၻာ့ဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (FIBA)ႏွင့္ ဆက္သြယ္ၿပီးေနာက္ ဘတ္စကက္ေဘာၿပိဳင္ပြဲမ်ားကို အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကပင္ တာ၀န္ယူက်င္းပေပးခဲ့သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္အေနႏွင့္ က်င္းပေပးလ်က္ရိွေသာ ၿပိဳင္ပြဲမ်ားမွာ အမ်ဳိးသားတံခြန္စိုက္ၿပိဳင္ပြဲ၊ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း၊ ရာသီအလိုက္ၿပိဳင္ပြဲမ်ား၊ အထိမ္းအမွတ္ေန႔ထူးၿပိဳင္ပြဲမ်ား၊ တကၠသိုလ္ၿပိဳင္ပြဲမ်ား၊ တပ္မေတာ္ၾကည္း၊ ေရ၊ ေလၿပိဳင္ပြဲမ်ား၊ အသက္(အကန္႔သတ္)အတန္းလိုက္ ၿပိဳင္ပြဲမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာခ်စ္ၾကည္ေရးၿပိဳင္ပြဲမ်ားကို က်င္းပေပးလ်က္ရိွသည္။ အဖဲြ႕ခ်ဳပ္တြင္ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာဒိုင္လူႀကီးအျဖစ္ (၄)ဦးကို မွတ္ပုံတင္ထားရိွၿပီးျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ စတင္ဖြဲ႕စည္းသည္မွ ယခုအခ်ိန္ထိ (၉)ဦး တာ၀န္ယူ ခဲ့ၿပီး လက္ရိွတြင္ ဥကၠ႒မွာ ေရႊသံလြင္ ဦးေက်ာ္၀င္းျဖစ္ၿပီး၊ ဒုတိယဥကၠ႒အျဖစ္ ဦးေမာင္ေမာင္ျမင့္ႏွင့္ ဦးျမင့္သိန္းတို႔မွ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ေပးၿပီး၊ အတြင္းေရးမွဴးမွာ ဦးေက်ာ္ေက်ာ္၀င္း(ဆင္းမာ)ႏွင့္ အတြင္းေရးမွဴးအဖြဲ႕မွာ ဦးသက္လြင္၊ ဦးထင္လင္းျပည့္ႏွင့္ ေဒၚဥမၼာေအာင္(လ/ထညႊန္မွဴး)အား/ကာဦး စီးဌာနတို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံဘတ္စကက္ေဘာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္တြင္ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ေနၾကေသာ သူမ်ားသည္ ျမန္မာ့လက္ေရြးစင္ အားကစားသမားေဟာင္းမ်ား၊ ၀ါသနာရွင္ႏွင့္ ေစတနာရွင္အမ်ားအျပား ပါ၀င္ၿပီး ဘတ္စကက္ေဘာအားကစားနည္းကို တိုးတက္ျမင့္မားေစခ်င္ေသာ စိတ္ရင္းေစတနာအျပည့္အ၀ျဖင့္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေနေသာသူမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ရုံးကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ဗဟန္းၿမိဳ႕နယ္၊ အေနာက္ျမင္းၿပိဳင္ကြင္းလမ္း၊ က်ဳိကၠဆံ ဘတ္စကက္ ေဘာအားကစားရုံတြင္ ဖြင့္လွစ္ထားပါသည္။

အားကစားႏွင့္ကာယပညာသိပၸံ(ရန္ကုန္)တြင္ ဘတ္စကက္ေဘာအားကစားနည္းကို ၁၉၉၈ခုႏွစ္ မွ ယခုအခ်ိန္ထိ က်ား(၁၀)ဦး၊ မ(၁၀)ဦးျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားလ်က္ရွိပါသည္။အားကစားႏွင့္ကာယပညာသိပၸံ(ရန္ကုန္) ဘတ္စကတ္ေဘာအားကစားနည္းတြင္ က်ား( ၆ )ဦး၊ မ( ၆ )ဦးတို႔ျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးလ်က္ရွိပါသည္။

 

အားကစားႏွင့္ကာယပညာသိပၸံ (ရန္ကုန္) ဘတ္စကက္ေဘာအားကစားနည္း၏ တစ္ေန႔တာလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား

ဘတ္စကက္ေဘာအားကစားနည္း၏ တစ္ေန႔တာလုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ-
(က) နံနက္(၀၄း၃၀)နာရီအခ်ိန္ တာဝန္က်ဆရာမွ ႏႈိးခရာမႈတ္အိပ္ထျခင္း။
(ခ) နံနက္(၀၅း၁၅)နာရီအခ်ိန္ Training မသြားမီတန္းစီလူစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ မိမိအားကစား႐ံုသို႔ တန္းစီထြက္ခြာျခင္း။
(ဂ) မိမိအားကစား႐ံုတြင္ (၀၅း၃၀)နာရီမွ (၀၆း၄၅)နာရီအထိ ေလ့က်င့္မႈျပဳလုပ္ၿပီး စားရိပ္သာ တြင္ နံနက္စာသံုးေဆာင္ၿပီး အိပ္ေဆာင္သို႔ျပန္၍ ေခတၱအနားေပးၿပီး ေက်ာင္းတက္ရန္ ျပင္ဆင္ၾကပါသည္။
(ဃ) (၀၇း၃၀)နာရီအခ်ိန္ ေက်ာင္းတက္ရန္လူစစ္တန္းစီျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး စာသင္ၾကားရန္ အတြက္ ေက်ာင္းတက္ၾကပါသည္။
(င) (၁၂း၃၀)နာရီအခ်ိန္တြင္ ေက်ာင္းလႊတ္ၿပီး စားရိပ္သာတြင္ေန႔လည္စာ သံုးေဆာင္၍ အိပ္ေဆာင္၌ ေခတၱအနားယူျခင္း။
(စ) (၁၄း၀၀)နာရီအခ်ိန္တြင္ တာဝန္က်ဆရာမွအိပ္ယာထပ္ႏႈိးခရာမႈတ္၍ Training သြားရန္ ျပင္ဆင္ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ျခင္း။
(ဆ) (၁၄း၁၅)နာရီအခ်ိန္ Training မသြားမီတာဝန္က်ဆရာမွ တန္းစီလူစစ္ေဆးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး မိမိအားကစား႐ံုကြင္းမ်ားသို႔ စနစ္တက်တန္းစီသြားၾကပါသည္။
(ဇ) (၁၄း၃၀)နာရီအခ်ိန္မွ (၁၅း၀၀)နာရီအခ်ိန္ထိ မိမိေလ့က်င့္ေရး႐ံုတြင္ Mental Training မ်ားေလ့က်င့္ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း။
(စ်) (၁၅း၀၀)နာရီအခ်ိန္တြင္ မိမိအားကစားနည္းအလိုက္ Training plan အတိုင္း ေလ့က်င့္မႈ မ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး (၁၇း၁၅)နာရီအခ်ိန္ေလ့က်င့္မႈရပ္နားၿပီး (၁၅)မိနစ္၊ ႐ံုပတ္ဝန္းက်င္ သန္႔ရွင္းေရးမ်ားျပဳလုပ္ၿပီး၊ ညေနစာသံုးေဆာင္ရန္အတြက္ ေခတၱ ရပ္နားျခင္းျဖစ္ပါသည္။
(ည) ညေနစာကို (၁၈း၀၀)နာရီအခ်ိန္မွ (၁၉း၀၀)နာရီအခ်ိန္ထိ ညေနစာသံုးေဆာင္၍ (၁၉း၀၀) နာရီအခ်ိန္ ညစာၾကည့္ရန္အတြက္ တာဝန္က်ဆရာမ်ားမွ ျပန္လည္တန္းစီလူစစ္ေဆးျခင္း ျပဳလုပ္ၿပီး (၁၉း၀၀)နာရီမွ (၂၁း၀၀)အခ်ိန္ထိ ညစာက်က္၍ (၂၀း၀၀)နာရီအခ်ိန္တြင္ တာဝန္က်ဆရာမ်ားမွ ျပန္လည္တန္းစီလူစစ္ေဆးျခင္းျပဳလုပ္ၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔အစီအစဥ္ ႏွင့္ လိုအပ္တာမ်ားမွာၾကားၿပီးတစ္ေန႔တာၿပီးဆံုးျခင္းႏွင့္ ၿပီးေစတန္းျဖဳတ္ျခင္း၊ အိပ္စက္ အနားယူရန္အတြက္ ျပင္ဆင္ျခင္းႏွင့္ (၂၀း၀၀)နာရီအခ်ိန္ မီးမွိတ္ခရာမႈတ္၍ အိပ္စက္ အနားယူျခင္း၊ တစ္ေန႔တာၿပီးဆံုးျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ေလ႔က်င့္သင္ၾကားမႈ: